Z przykrością zawiadamiamy, ze w dniu 21 stycznia 2026 r. odeszła dr Halina Smolińska-Rębas.
Dr Halina Smolińska-Rębas urodziła się 4 maja 1941 roku w Rucewie. Całe swoje życie rodzinne i zawodowe związała z Kujawami. Ukończyła Liceum Pedagogiczne w Inowrocławiu. Swoją edukację kontynuowała w Wyższej Szkole Nauczycielskiej w Bydgoszczy. Od samego początku była związana zawodowo z środowiskiem akademickim dzisiejszego Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
To zakorzenienie się w świecie bydgoskiej pedagogiki nie ograniczyło się do lokalnego „bycia” w tej przestrzeni, wręcz przeciwnie, od samego początku w swoich działaniach przekraczała granice – uczestnicząc w seminariach, konferencjach, prowadząc warsztaty dla nauczycieli, włączając się w dyskurs pedagogów wczesnoszkolnych. W latach 90-tych włączyła się aktywnie w nurt działań szkoły reformującej się, poszukiwań modelu szkoły wspomagającej rozwój i uczenie się jednostki, działań związanych z modyfikowaniem praktyk dydaktycznych nauczycieli, przygotowujących nauczycieli do refleksyjnego uczestniczenia w zmianie. Wychowała wiele pokoleń nauczycieli, włączała się w budowanie koncepcji kształcenia nauczycieli innowatorów, wrażliwych na zmianę edukacyjną, tworzących środowisko pełne okazji i szans dla dziecka. Była animatorką alternatywnego ruchu Ecole Moderne Celestyna Freineta w Polsce, honorowym członkiem założycielem Polskiego Stowarzyszenia Animatorów Pedagogiki Celestyna Freineta.
W latach 1982-2002 pełniła funkcję zastępcy Dyrektora Instytutu Nauczania Początkowego i Wychowania Przedszkolnego. Stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki uzyskała na podstawie rozprawy doktorskiej nt rozwijania myślenia dywergencyjnego u dzieci w wieku wczesnoszkolnym, którą przygotowała pod opieką naukowa wybitnego pedagoga, prof. Ludwika Bandury na Uniwersytecie Gdańskim. Jej zainteresowania naukowo-badawcze obejmowały nowatorskie w tamtym czasie zagadnienia stymulowania myślenia twórczego i pobudzania aktywności edukacyjnej dzieci. Byłą autorką wielu prac i monografii z zakresu pedagogiki wczesnoszkolnej i myślenia dywergencyjnego.
Śp. dr Halina Smolińska-Rębas była nie tylko Mistrzynią i Tutorem dla wielu pokoleń studentów i współpracowników, ale także wyjątkowym Człowiekiem, zawsze znalazła czas na rozmowę. Lubiła czytać książki i podróżować. Uśmiechnięta, wspierająca, pełna ciepła i dobrego słowa dla każdego. Taką pozostanie w naszej pamięci…
Rodzinie składamy kondolencje i wyrazy współczucia.
prof. dr hab. Ewa Filipiak
Nikt tak nie uczył pedagogiki Celestyna Freineta jak Halina Smolińska- Rębas. Studiując teksty zawarte w Gawędach Mateusza, których narratorem był Celestyn Freinet, zadawała nam pytania o myśli, zasady i metody pracy jakie nam przekazywał pasterz, poeta, filozof, wiejski mędrzec Mateusz w kontakcie z otaczającą przyrodą, światem roślin, zwierząt i pór roku. Wszystko to odbywało się w atmosferze zadumy, ciszy, refleksji nad tą pedagogiką. W tym sposobie komunikowania się z nami rozumiałam, że spotkania z drugim człowiekiem czy to w klasie, czy na uczelni, czy w różnych innych sytuacjach są takimi, które wymagają wsłuchania się w drugiego człowieka, wsłuchania się w jego rytm, myśli i historię, jeśli jakąś opowiada.
W 2009 roku pojawiła się na konferencji organizowanej przez grupę ostrołęcką. Od dawna nigdzie nie jeździła na nasze spotkania. Pojawiła się za to na specjalnym spotkaniu w Otwocku poświęconym Halinie Semenowicz. Wtedy zaproponowałam jej przyjazd do Ostrołęki, ucieszyła się z zaproszenia i dotrzymała słowa. Właśnie w Zagrodzie Kurpiowskiej w Kadzidle, przy sprzyjającej pogodzie i dobrej atmosferze, nasze wybitne animatorki mogły ze sobą być, rozmawiać i cieszyć się swoim i naszym towarzystwem.
Zapamiętamy to, co nam przekazywałaś.
Z głębokim smutkiem przyjęłam wiadomość od prof. dr hab. Ewy Filipiak o odejściu
dr Haliny Smolińskiej – Rębas ( 1941 – 2026), wieloletniej Animatorki pedagogiki Celestyna Freineta, oddanej sercem polskiemu ruchowi Ecole Moderne i wiedzą uczelni akademickiej UKW w Bydgoszczy.
Wspomnienia powróciły…
Dr Halina Smolińska-Rębas w nieoczekiwanym przeze mnie momencie życia, włączyła się
w moją pedagogiczną drogę zawodową. Wspierała na ścieżce wypełnionej alternatywną pedagogiką Celestyna Freineta przez ponad 20 lat.
Dużo i często rozmawiałyśmy, wymieniałyśmy doświadczenia, współtworzyłyśmy i współpracowałyśmy. Po raz pierwszy spotkałyśmy się w mojej szkole, w roku szkolnym 1983/84. Mieszkająca nieopodal Gniezna studentka edukacji wczesnoszkolnej WSP ( dziś UKW) w Bydgoszczy, zabiegała o praktykę pedagogiczną w Szkole Podstawowej nr 5, ponieważ urodziła dziecko, była matką karmiącą, a bardzo pragnęła odbyć praktykę pedagogiczną. Byłam jej opiekunką. Na początku jej studenckiej praktyki, podzieliłam się własnymi przemyśleniami i doświadczeniami we wdrażaniu założeń alternatywnej pedagogiki Freineta. Znała jej założenia z wykładów i warsztatów, prowadzonych przez dr Halinę Smolińską-Rębas, ale pragnęła wiedzieć więcej. Halina, której serce najmocniej biło dla rodziny, aby wesprzeć swoją studentkę w tej niecodziennej okoliczności, przyjechała niezapowiedziana do Gniezna. Długo rozmawiała ze studentką i ze mną o różnych aspektach edukacji, w tym pedagogice Celestyna Freineta. To właśnie wówczas odkryłyśmy z Haliną wspólne pasje wokół jej odkrywania. Przeznaczenie…?!
Rozmowom, przeglądaniu dziecięcych wytworów nie było końca. Do Bydgoszczy wracała późnym wieczorem, a dwa dni później zadzwoniła do szkoły i poinformowała dyrekcję, że zostałam wpisana na listę studentów studiów podyplomowych o profilu pedagogik alternatywnych, w tym pedagogiki Freineta.
Od strony naukowej patronowała mojej innowacji pedagogicznej „Moje miasto moją szkołą ” Jej wiedza była użyteczna i bardzo pomocna. Efekty przedstawiłyśmy podczas konferencji naukowej, którą zorganizowała w WSP (1985) z udziałem wielu animatorów pedagogiki Freineta, zespolonych przy Instytucie Badań Pedagogicznych w Warszawie, którym kierował korczakowiec i freinetowiec, prof. dr hab. Aleksander Lewin.
Dr Halina Smolińska-Rębas była znaczącą animatorką międzynarodowego ruchu freinetowskiego FIMEM, a w 1992 roku członkinią komitetu założycielskiego Polskiego Stowarzyszenia Animatorów Pedagogiki Celestyna Freineta.
W tym samym roku reprezentowała Stowarzyszenie podczas RIDEF we Francji. Cztery lata później – w 1996 roku współtworzyła program międzynarodowego kongresu RIDEF
w Krakowie. Poprowadziła wraz z prof. dr hab. Ewą Filipiak warsztat długi o odczytywaniu wartości treści, zawartych w zbiorze „Gawęd Mateusza ” Celestyna Freineta.
Przeczytałam wiele Jej inspirujących artykułów i publikacji naukowych. Nakłoniła mnie do włączenia się i podzielenia się doświadczeniem w zwartej publikacji H. Smolińska-Rębas, E. Filipiak, R. Chorn „Technika swobodnego tekstu”, 1993.
Emanowała z Niej dbałość o jakość kształcenia, nowoczesne rozwiązania, innowacje oraz realne przygotowanie młodych adeptów do pracy pedagogicznej. Wspierała praktykujących nauczycieli, inspirowała studentów, nieustannie zabiegała, by edukacja wczesnoszkolna
w szkołach była miejscem rozwoju, szans i wartościowych doświadczeń. Wielokrotnie dała temu wyraz podczas ogólnopolskich konferencji polskiego ruchu freinetowskiego – PSAPCF.
Wraz ze studentami Koła Naukowego ówczesnej WSP parokrotnie uczestniczyła w zajęciach inspirowanych pedagogiką Celestyna Freineta w mojej klasie i czynnie włączała studentów do pobudzania twórczej aktywności dzieci i refleksyjnych rozmów z dziećmi i ze mną.
W ogłoszonym (2012) Światowym Roku Kobiet, z inicjatywy hiszpańskiego ruchu freinetowskiego, biogram dr Haliny Smolińskiej-Rębas wraz z innymi znaczącymi Animatorkami ( H Semenowicz, Z Napiórkowska, W Frankiewicz, M Kościuszko, B. Kollek i in.) zamieszczony został w międzynarodowej galerii – Zasłużone Kobiety Federacji Ecole Moderne Celestyna Freineta.
Okazywała szacunek każdemu – i dużemu i małemu, i każdy okazywał Jej szacunek. Pamięć
i uznanie nie umierają, są wieczne. Często mawiała, „ Regino – Rodzina jest wszystkim, jest najważniejsza”. Jej uśmiech przywracał nadzieję, Jej spokój dawał poczucie bezpieczeństwa.
Nie uśmiechnie się już do nikogo…
Odejście dr Haliny Smolińskiej-Rębas jest dla mnie osobiście ogromną stratą, jest też stratą dla całej społeczności freinetowskiej.
Halino, zapamiętam Twoje zaangażowanie, profesjonalizm, otwartość, merytoryczne rozmowy, Twoje ciepłe i życzliwe spojrzenie i …, czas, którego nie szczędziłaś dla swojej życiowej misji.
Odeszłaś. Pozostawiasz ból… Ból, który ukoić mogą ciepłe wspomnienia…
Żegnaj, Halinko…🖤
Została moja wdzięczna pamięć…
Regina Chorn
Nasza Profesor Halina miła , uśmiechów nam nigdy nie szczędziła.
Zawsze dobre słowo dla swych studentek miała
i troskliwie się młodymi opiekowała.
Freineta nauczycielom przybliżała i o rozwój edukacji w kraju dbała.
Wykłady i ćwiczenia zawsze ciekawie prowadziła
i Gawędy Mateusza często interpretować pozwoliła.
Jeździła nawet po całym kraju i do Wałcza na wykłady
i dawała dobre rady, żeby nauczyciele stawali się Freinetowcami.
Dzięki Niej poznaliśmy nowe metody i rozwiązania,
pobudzające do twórczego działania.
Napisała wraz z Ewą Filipiak metodycznych książek wiele,
tylko powinni je przeczytać twórczy nauczyciele.
Będziemy o naszej Pani profesor zawsze pamiętali
i czasem na cmentarzu w Złotnikach Kujawskich Jej grób odwiedzali.
Dziękujemy Tobie Halino miła, żeś z nami na tym świecie była.
23 stycznia 2026 r.
Irena Owczarzak
Halino,
Trudno znaleźć słowa na pożegnanie z Tobą – kimś, kto był tak głęboko obecny w moim myśleniu o szkole.
Twoje myśli często towarzyszyły mi w podejmowaniu decyzji, w stawianiu pytań i w codziennym mierzeniu się z odpowiedzialnością za szkołę.
Spotykałyśmy się podczas konferencji i seminariów. Zawsze była między nami przestrzeń na myślenie i rozmowę. To były spotkania, po których chciało się wracać do szkoły z większą uważnością i z nowymi pomysłami.
Byłaś moją przewodniczką po filozofii Celestyna Freineta. To Ty przybliżałaś polskim nauczycielkom i nauczycielom technikę „doświadczeń poszukujących” w sposób, który nadawał jej sens w codziennej praktyce szkolnej. Pokazywałaś, że doświadczanie nie jest dodatkiem do nauczania, lecz jego początkiem, a poszukiwanie – warunkiem prawdziwego uczenia się.
Twoje książki były dla mnie drogowskazem. Pomagały mi na nowo nazywać to, co w edukacji jest dla mnie naprawdę ważne, i przypominały, że myślenie oparte na doświadczaniu wymaga czasu, cierpliwości i odwagi.
Zawsze byłaś zaangażowana i konsekwentna. Z ogromnym szacunkiem odnosiłaś się do nauczycieli, wierząc w ich samodzielność i odpowiedzialność. Nie dawałaś prostych recept. Raczej wzmacniałaś w przekonaniu, że warto ufać własnemu myśleniu i brać odpowiedzialność za wybory podejmowane w szkole.
Żegnam Cię z wdzięcznością i smutkiem. Z poczuciem straty, ale też z głębokim przekonaniem, że Twoja myśl pozostaje obecna – w pytaniach, które nadal sobie stawiamy, w doświadczeniach, które podejmujemy, i w szkołach, które chcą być miejscem prawdziwego uczenia się.
Dziękuję Ci za drogę, którą wskazałaś.
Za obecność. Za myślenie, które zostaje.
Marzena Kędra
—————————— *** ——————————
Halinę poznałam w 1993 roku podczas konferencji „Pedagogika Celestyna Freineta i edukacja regionalna” w Wieżycy. To spotkanie okazało się jednym z najważniejszych momentów w moim pedagogicznym życiu , wydarzeniem, które na zawsze zaważyło na moim freinetowskim rozwoju na każdej płaszczyźnie.
Na zawsze pozostanie we mnie wspomnienie Jej uśmiechniętej, łagodnej twarzy, promieniującej spokojem i życzliwością. Przy Halinie czuło się wewnętrzny spokój i pewność, że zrozumienie przyjdzie naturalnie, bez pośpiechu, bez przymusu.
To Ona stała się moim guru techniki doświadczeń poszukujących. Jej publikacje do dziś są dla mnie wykładnią i źródłem nieustannej inspiracji. Dzięki Niej pokochałam tę technikę pracy i do dziś staram się zarażać tą „miłością” innych nauczycieli, wierząc tak jak Ona, że uczenie się może być drogą odkrywania świata i siebie. Halina była mistrzynią codziennej pedagogiki, tej, która dzieje się w klasie, w rozmowie, w uważnym towarzyszeniu dziecku.
Szczególnie zapamiętam nasze ostatnie spotkanie w Bydgoszczy, podczas konferencji na UKW zorganizowanej przez panią profesor Ewę Filipiak. Mogłam wtedy, siedząc obok naszej Haliny, wsłuchiwać się w Jej opowieść o tym, w jaki sposób spotkanie z pedagogią Ecole Moderne Celestyna Freineta wpłynęło na Jej filozofię edukacyjną. A jednocześnie i ja mogłam opowiedzieć o swojej drodze.
Zapamiętam Halinę jako osobę dobrą, mądrą, pełną światła i ciszy. Bo edukacja potrzebuje czasami ciszy.
Dziękuję za wszystko.
Joanna Antczak
Nasza Kochana Halinko,
w imieniu Krajowego Zespołu Koordynacyjnego Polskiego Stowarzyszenia Nauczycieli Freinetowców pragniemy wyrazić naszą głęboką wdzięczność za Twoją obecność w naszym freinetowskim ruchu.
Zapamiętamy Cię jako osobę wyjątkowo ciepłą i życzliwą. Jako wspaniałą, doświadczoną animatorkę, obdarzoną kojącym głosem i wewnętrznym spokojem, który udzielał się innym. Przy Tobie łatwiej było się zatrzymać, uważnie słuchać i myśleć. Ten spokój wyrastał z Twojej ogromnej wiedzy, bogatego doświadczenia oraz wieloletnich badań nad dzieckiem jako podmiotem procesu uczenia się, dzieckiem twórczym, uważnym, poszukującym sensu i znaczeń.
Pedagogika Celestyna Freineta była dla Ciebie, Halinko, nie tylko obszarem badań, lecz prawdziwą drogą myślenia i działania. Jako animatorka współtworzyłaś środowisko pedagogiki poszukującej opartej na zaufaniu, dialogu, odpowiedzialności i głębokim szacunku dla dziecka.
Pozostawiłaś nam wiele cennych publikacji, w których dzieliłaś się swoim doświadczeniem i refleksją nad pedagogiką Celestyna Freineta. Byłaś naszą Przewodniczką, inspirowałaś do poszukiwań „po omacku”, do zgłębiania istoty doświadczeń poszukujących, rozumienia myśli Freineta bez gotowych recept. Nie wskazywałaś rozwiązań, wskazywałaś drogę do nich. Zapraszałaś do wspólnego namysłu, do zadawania pytań, do uważnej refleksji. Byłaś dla nas wzorem pracowitości, skromności i uczciwości.
Zapamiętamy Twój szczery uśmiech i otwarte serce. Dziękujemy, że dane nam było razem z Tobą doświadczać edukacji, która rodzi się w relacji, w uważności, odpowiedzialności i we wspólnocie.
Żegnamy Cię, Halinko, z głębokim poczuciem wdzięczności za Twoją troskę o ruch freinetowski.
Chcemy złożyć zobowiązanie, że Twój przykład człowieka dobrego i mądrego oraz Twoja myśl pedagogiczna będą się dalej rozwijać i inspirować nie tylko nas, animatorów, lecz także kolejne pokolenia pedagogów.
Przywołujemy myśl Celestyna Freineta, która doskonale oddaje to, kim byłaś Osobą Wyjątkową i Wspaniałą:
„Ja odnalazłem godność swego zawodu, który stanowi dla mnie regułę życia.”
Pokazałaś nam drogę. A my podążamy Twoim śladem.
Dziękujemy.
w imieniu
Krajowego Zespołu Koordynacyjnego
Przewodnicząca Joanna Antczak
